Velayet, boşanma sürecinin en hassas ve duygusal başlıklarından biridir. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet düzenlemesinin amacı, çocuğun fiziksel, duygusal ve sosyal olarak en iyi şekilde korunmasıdır. Bu nedenle mahkemeler velayeti belirlerken “çocuğun üstün yararı” ilkesini esas alır.

Bu yazıda velayetin ne olduğunu, hangi kriterlere göre belirlendiğini, ortak velayet durumunu ve 2026 uygulamalarındaki güncel yaklaşımları ele alıyoruz.

Velayet Nedir?

Velayet, çocuğun bakımından, eğitiminden, sağlığından ve genel gelişiminden sorumlu olma hakkı ve görevidir. Evlilik devam ettiği sürece velayet anne ve babanın birlikte kullanımında olur. Boşanma ile birlikte velayet mahkeme tarafından taraflardan birine verilir.

2026’da Velayet Nasıl Belirlenir?

Mahkemeler velayet kararını verirken en önemli ilkeyi dikkate alır:

👉 Çocuğun Üstün Yararı (En İyi Çıkarları) İlkesi

Hakim, anne ve baba arasındaki çekişmeye değil, çocuğun hangi ortamda daha sağlıklı büyüyeceğine bakar.

Bu değerlendirmede dikkate alınan kriterler şöyledir:

1. Çocuğun Yaşı ve Gelişim Dönemi

0–3 yaş arası çocukların bakımı çoğunlukla anneye verilir (yargı içtihadı).
3–8 yaş dönemi anne ve baba şartlarına göre değerlendirilir.
8 yaş üstü çocukların eğitim düzeni, sosyal çevresi ve görüşü önem kazanır.

2. Anne ve Babanın Çocuğa Bakım Kapasitesi

Hakim, ebeveynlerin:

Çocuğa ayırdığı zaman
Yakınlık ve ilgi düzeyi
Çocuğun ihtiyaçlarını karşılama becerisi
Günlük bakım (beslenme, sağlık, uyku düzeni)
Aile içi şiddet veya kötü muamele geçmişi

gibi hususları değerlendirir.

3. Ekonomik Şartlar

Ekonomik durum önemli olmakla birlikte tek belirleyici kriter değildir.

Velayet ekonomik gücü yüksek olana değil, çocuğa daha uygun ortamı sunana verilir.

4. Çocuğun Görüşü

Çocuk belirli bir olgunluğa sahipse, hakim çocuğun fikrini dikkate alır.

Genellikle 8 yaş sonrası çocuk görüşü etkili olur.
Çocuğa baskı altında olup olmadığı araştırılır.

5. Eğitim ve Sosyal Düzen

Hakim, çocuğun:

Okul düzeni
Öğretmen raporları
Sosyal çevresi
Arkadaş ilişkileri
Psikolojik durumu

gibi kriterleri ayrıntılı inceler.

Ortak Velayet Mümkün mü? (2026 Uygulaması)

Evet. Türkiye’de ortak velayet özellikle anlaşmalı boşanmalarda giderek daha sık uygulanmaktadır.

Ortak velayetin şartları:

Taraflar bu konuda uzlaşmış olmalı
Çocuk için çatışmasız bir ortam sağlanabilmeli
Ebeveynler iletişim kurabilmeli
Çocuk açısından faydalı olduğu raporlarla desteklenmeli

Ortak velayet, tek taraflı çatışmalı davalarda mahkeme tarafından nadiren uygulanır.

Kardeşlerin Ayrılması

Yargıtay’a göre:

👉 Kardeşler zorunlu bir durum olmadıkça birbirinden ayrılmamalıdır.

Hakim, kardeşlerin birlikte büyümesini çocuğun üstün yararına uygun görür.

Velayet Değişikliği (Sonradan Velayetin Alınması)

Velayet kesin bir karar değildir; şartlar değişirse yeniden düzenlenebilir.

Velayet değişikliği aşağıdaki durumlarda gündeme gelebilir:

Çocuğun mevcut ortamda zarar görmesi
Velayet sahibi ebeveynin ilgisizliği / ihmali
Alkol – madde bağımlılığı
Şiddet, istismar şüphesi
Çocuğun eğitim veya sağlık düzeninin bozulması
Çocuğun başka şehir/ülkeye izinsiz taşınması
Ebeveynin çocuğu diğer ebeveynden uzaklaştırması

Görüş (Kişisel İlişki) Düzenlemesi

Velayet kime verilirse verilsin, diğer ebeveynin çocukla görüşme hakkı vardır.

Hakim, kişisel ilişkiyi düzenlerken:

Çocuğun okulu
Yaşı
Tatil programları
Bayramlar
Yaz tatili ve hafta sonları

gibi zaman dilimlerine göre bir takvim oluşturur.

Çocukla görüş süreci Adli Destek Ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından yönetilir. Bu aşamada Çocuk Teslim Merkezleri aktif rol almaktadır. Uzman pedagoglar eşliğinde çocuğun velayet sahibi olmayan ebeveyne teslimi, çocuk teslime yanaşmıyorsa ebeveyn ile çocuk arasında görüşme gerçekleştirilmesi sağlanır.

Velayet davaları ebeveynler için oldukça hassas ve yıpratıcı süreçler olabilir. Ancak mahkemenin temel odak noktası çocuğun psikolojik, sosyal ve fiziksel olarak en iyi koşullarda yetişmesidir.

Eğer velayet, velayet değişikliği, kişisel ilişki düzenlenmesi veya diğer aile hukuku konularında hukuki destek almak isterseniz iletişim sayfasından bana ulaşabilirsiniz.